PUBLIKUJEMY RAPORT Z MONITORINGU WIELKOPOLSKICH PORODÓWEK
Od lat otrzymywałyśmy od Was sygnały o wątpliwych dokumentów, które zobowiązane podpisać są kobiety przyjmowane na oddziały porodowe w wielkopolskich szpitalach. Dostawałyśmy nawet zdjęcia takich dokumentów zrobione z ukrycia… Kobiety sygnalizowały nam, że muszą się zgadzać się interwencje medyczne z góry, także same położne krytykowały błędnie stworzone formularze zgód.
Udało nam się zająć tym tematem i to bardzo kompleksowo. Przeprowadziłyśmy monitoring regulaminów organizacyjnych oraz wewnętrznych procedur wszystkich 27 oddziałów położniczych w naszym województwie. Dwa spośród tych oddziałów zostało w trakcie badania zamkniętych (Grodzisk Wielkopolski oraz Ostrzeszów).
Naszym celem było nie tylko wskazanie błędów, lecz nawiązanie współpracy z personelem medycznym w celu wspólnego wypracowania lepszych standardów. Oto podsumowanie naszej pracy i najważniejsze wnioski z raportu.
JAK PRZEPROWADZILIŚMY MONITORING?
Nasze działania trwały od maja 2024 roku do lipca 2026 roku a cały proces wyglądał następująco:
1. Wnioski o informację publiczną. Poprosiliśmy każdą z 27 placówek o udostępnienie regulaminów organizacyjnych, procedur opieki okołoporodowej oraz formularzy świadomych zgód podpisywanych przez pacjentki.
2. Analiza prawno-medyczna. Przeanalizowaliśmy łącznie aż 285 dokumentów (!). Sprawdzaliśmy je pod kątem zgodności z Ustawą o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, Standardem organizacyjnym opieki okołoporodowej (który zmienił się w trakcie badania) oraz aktualną wiedzą medyczną.
3. Feedback dla szpitali. Każda placówka otrzymała kilkustronicowy dokument ze znalezionymi nieprawidłowościami z prośbą o odniesienie się do nich
4. Rezultaty współpracy. Z każdym szpitalem byłyśmy w kontakcie, a oficjalne odpowiedzi otrzymałyśmy od 25 z nich. 12 placówek przesłało nam poprawione wersje swoich dokumentów, dostosowane do naszych uwag. Co więcej, z personelem 10 placówek spotkaliśmy się osobiście.
GŁÓWNE WNIOSKI Z RAPORTU – CO WYMAGA ZMIANY?
Analiza dokumentów ukazała wiele powtarzających się nieprawidłowości, które bezpośrednio dotykają rodzące kobiety:
1. Zgody blankietowe
Aż 16 placówek wymagało od kobiet podpisania „z góry” (często już przy przyjęciu) zgody na interwencje takie jak nacięcie krocza, cięcie cesarskie czy przebicie pęcherza płodowego. Taka praktyka jest prawnie wadliwa. Zgoda na każdą procedurę musi być wyrażona świadomie, bezpośrednio przed jej wykonaniem i po rzetelnym poinformowaniu o wskazaniach, ryzyku i konsekwencjach odmowy.
2. Wadliwe plany porodu
We wszystkich 18 udostępnionych planach porodu wykryłyśmy te same uchybienia. Zamiast służyć wyrażeniu indywidualnych preferencji, zmuszały one kobiety do zaznaczania „Tak/Nie” przy kwestiach, które są prawami. Pytano np. o ochronę krocza, prawo do informacji, swobodę ruchu czy kontakt „skóra do skóry”. Sugerowanie, że respektowanie prawa zależy od wyboru na formularzu, wprowadza kobiety rodzące w błąd.
3. Nieprawidłowości związane z ochroną krocza
Niepokojące statystyki nacięć krocza w Wielkopolsce (35,6% w I półroczu 2026 r.) znajdują swoje odbicie w nieprawidłowo sformułowanych procedurach. W formularzach zgody na ten zabieg pojawiały się informacje niezgodne z aktualną wiedzą medyczną, straszono kobiety rozległymi pęknięciami lub wskazywano błędne wskazania do nacięcia.
4. Blokowanie obecności osób bliskich i przepływu informacji
W 12 placówkach regulaminy ograniczały prawo udzielania informacji o stanie zdrowia wyłącznie do lekarzy, pomijając uprawnienia położnych i pielęgniarek. Z kolei w 6 szpitalach bezprawnie zakazywano odwiedzin przez dzieci lub wypraszano rodziców od hospitalizowanych noworodków. Wykryliśmy nawet druki zgody na zabiegi u dziecka bez obecności matki.
5. Niedostateczna opieka w sytuacjach szczególnych
Zaledwie 11 szpitali posiadało procedury wsparcia po stracie dziecka lub w innych trudnych sytuacjach. Większość z nich nie była zaktualizowana – brakowało w nich dostosowania do przepisów z sierpnia 2025 r. (brak wymogu ustalania płci dziecka do zasiłków) oraz wymogów nowego Standardu.
6. Niedostosowanie procedur do nowego Standardu
Treść nowego dokumentu jest znana od października 2025 r. i placówki miały dużo czasu (do maja 2026 r.) na wdrożenie zmian zarówno w dokumentacji, jak i w praktyce. Pomimo tego, żadna placówka wprost nie wskazała w procedurach na możliwość jedzenia przez kobietę podczas porodu ani nie wspomniała o kontakcie skóra do skóry na sali operacyjnej, a są to 2 duże nowości wprowadzone przez nowy Standard.
NASZE REKOMENDACJE – CO ZROBIĆ, BY RODZIŁO SIĘ LEPIEJ?
Wyniki monitoringu oraz szczegółowy raport przekazaliśmy m.in. Ministerstwu Zdrowia, Rzecznikowi Praw Pacjenta oraz Wojewodzie Wielkopolskiemu. Zaapelowałyśmy o:
1. Wyeliminowanie praktyki zgód blankietowych na rzecz rzetelnej rozmowy z pacjentką bezpośrednio przed każdą procedurą.
2. Kontrolę wdrażania nowego Standardu, szczególnie w kwestiach jedzenia podczas porodu, metod łagodzenia bólu, kontaktu skóra do skóry i opieki po stracie.
3. Reagowanie na rażące różnice w statystykach medycznych (zwłaszcza w odsetku epizjotomii) i wdrożenie działań naprawczych w szpitalach o najbardziej alarmujących wskaźnikach.
4. Standaryzację i uproszczenie planów porodu, aby nie stawiały praw pacjentek jako opcji „Tak/Nie”.
5. Przejrzyste i kompletne informacje na stronach szpitali – pacjentki powinny bez trudu znaleźć informacje o metodach łagodzenia bólu, o tym, jak złożyć skargę oraz o prawie do bezpłatnego pierwszego wydania dokumentacji medycznej.
FINANSOWANIE PROJEKTU
Zadanie to zostało zrealizowane w latach 2025–2026 w ramach dwóch projektów sfinansowanych ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego :
- Projekt „Matecznik Wielkopolski” – finansowany w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021–2030.
- Projekt „Strażniczki z Matecznika” – finansowany w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich PROO na lata 2018–2030.
Pełny raport wraz ze szczegółowym zestawieniem wyników dla każdego szpitala oraz wykazem wszystkich placówek objętych monitoringiem dostępny jest na naszej stronie internetowej.
Zapraszamy do lektury i udostępniania!
Fundacja Matecznik
