Jednym z podstawowych praw pacjenta jest prawo do wyrażenia świadomej zgody na czynności medyczne. I jest to jedno z najczęściej łamanych praw w porodzie…
Od lat słyszymy od kobiet, że nacięto im krocze bez zgody, zabrano dziecko i podano mu mieszankę, że nie wiedziały, dlaczego otrzymały podczas porodu oksytocynę…
Zajęłyśmy się tym tematem kompleksowo i przy współpracy z Fundacją Rodzić po Ludzku, która udostępniła nam wyniki ankiet wypełnionych przez kobiety rodzące w Wielkopolsce, przeprowadziłyśmy badanie. Sprawdziłyśmy, jak realizowane jest prawo do wyrażenia świadomej zgody na czynności medyczne na oddziałach porodowych z naszego regionu.
Oto podsumowanie naszej pracy i najważniejsze wnioski z raportu.
JAK PRZEPROWADZONO MONITORING?
Badanie prowadzono od czerwca 2025 r. do lipca 2026 r. i opierało się ona na następujących elementach:
1. Analiza stanu prawnego – zbadano przepisy dotyczące prawa do wyrażania świadomej zgody na czynności medyczne, z uwzględnieniem opracowań naukowych.
2. Monitoring wewnętrznych procedur szpitalnych – przeanalizowano regulaminy, stosowane formularze zgód oraz wzory planów porodu z wielkopolskich placówek.
3. Analiza doświadczeń pacjentek – przeanalizowano wyniki 1 370 ankiet wraz z komentarzami zebranymi w latach 2025–2026 od kobiet rodzących w Wielkopolsce w ramach badania „Głos matek” Fundacji Rodzić po Ludzku.
GŁÓWNE NIEPRAWIDŁOWOŚCI ZDIAGNOZOWANE W RAPORCIE
1. Powszechne stosowanie zgód blankietowych
W 16 wielkopolskich szpitalach zidentyfikowano praktykę pobierania od rodzących kobiet zgód „z góry” (często już przy przyjęciu na oddział) na interwencje, które mogły, ale nie musiały być konieczne, takie jak nacięcie krocza, podanie oksytocyny, przebicie pęcherza, poród zabiegowy czy cięcie cesarskie. W 2 placówkach formularze te obejmowały również zabiegi na noworodkach.
2. Wadliwa konstrukcja wzorów planów porodu
Wszystkie z 18 przeanalizowanych wzorów zawierały błędy – poddawały one pod wybór kobiety rodzącej (w formie pytań Tak/Nie) procedury będące gwarantowanym standardem opieki (np. obowiązek uzgadniania zabiegów przed ich wykonaniem) lub zawierały sformułowania stanowiące w istocie zgody blankietowe.
3. Rozbieżności w formach pobierania zgód
Placówki szpitalne różnią się między sobą metodami uzyskiwania zgód od rodzących kobiet – niektóre stosują zgody blankietowe, niektóre – uzyskują zgody pacjentek bezpośrednio przed daną czynnością medyczną.
4. Interwencje medyczne bez wiedzy i zgody
Z relacji rodzących wynika, że personel często wykonywał procedury (np. nacięcie krocza, cewnikowanie, przebicie pęcherza czy dokarmianie dziecka mieszanką) bez zapytania o zgodę, a czasem przy braku rzetelnej informacji.
5. Niska świadomość prawna pacjentek oraz złe doświadczenia porodowe
Choć procedury bez zgody występowały często, niewiele ankietowanych kobiet zadeklarowało wprost, że złamano ich prawa. Wskazuje to na słabą znajomość przepisów i traktowanie naruszeń jako normy. Jednocześnie aż 14% ankietowanych kobiet oceniło swój poród jako doświadczenie negatywne lub wręcz traumatyczne.
NASZE REKOMENDACJE – CO ZROBIĆ, BY RODZIŁO SIĘ LEPIEJ?
Wyniki badania przekazałyśmy m.in. Ministerstwu Zdrowia, Rzecznikowi Praw Pacjenta, Wojewodzie Wielkopolskiemu oraz Marszałkowi Województwa Wielkopolskiego. Zaapelowałyśmy o:
1. Wyeliminowanie zgód blankietowych na rzecz rzetelnej rozmowy z pacjentką bezpośrednio przed każdą procedurą.
2. Standaryzacja planów porodu i opracowanie jednolitych wzorów wolnych od pytań o respektowanie praw pacjenta i zapisów o charakterze zgód blankietowych.
3. Stworzenie wytycznych dla dyrektorów placówek i przekazanie kierownictwu szpitali praktycznych zaleceń dotyczących najczęściej naruszanych praw i dobrych praktyk.
4. Szkolenia dla personelu medycznego – wdrożenie obowiązkowych szkoleń z zakresu praw pacjenta, procedury świadomej zgody oraz komunikacji empatycznej.
5. Jednoznaczne stanowisko w sprawie formy zgody na nacięcie krocza, które pozwoli na ujednolicenie praktyki, ułatwienie placówkom tworzenie wewnętrznych procedur oraz ograniczy ryzyko stosowania zgód blankietowych.
6. Działania zwiększające świadomość prawną kobiet w okresie okołoporodowym, np. przeprowadzenia kampanii informacyjnej.
Pełny raport uwzględniający dane z ankiet Fundacji Rodzić po Ludzku dostępny jest na naszej stronie internetowej.
Zapraszamy do lektury i udostępniania!
Fundacja Matecznik
