Jak się rodzi w Wielkopolsce

Na stronie ezdrowie.gov.pl właśnie zostały opublikowane statystyki dotyczące opieki okołoporodowej w pierwszym półroczu 2026 r.

Liczba porodów w całej Polsce wyniosła 110,8 tys., a w województwie wielkopolskim – 11 tys. W roku 2025 było to kolejno 231,4 tys. i 23,1 tys. Spadek w liczbie porodów jest zauważalny, zwłaszcza gdy porównamy liczby do roku 2010, gdzie w całej Polsce było ich ponad 403 tys.

Opublikowane dane zawierają także bardzo ważne informacje dotyczące interwencji medycznych i to tym przyjrzymy się dokładniej. Statystyki nacięć krocza czy stosowanego znieczulenia zewnątrzoponowego wskazują na jakość opieki okołoporodowej i jakość doświadczenia, z jakim zostaje kobieta po narodzinach dziecka. Dla kobiet w ciąży jest to ważna informacja pomagająca wybrać miejsce porodu.

W niniejszym artykule przyjrzyjmy się statystykom:

• cięć cesarskich,
• nacięć krocza,
• znieczulenia zewnątrzoponowego

dla całej Polski oraz w poszczególnych wielkopolskich placówkach.

POLSKA

Wszystkie 3 analizowane wskaźniki zmieniły się istotnie na przestrzeni lat. Poniżej przedstawiamy je dla całej Polski jako punkt odniesienia dla województwa wielkopolskiego.

Zauważalna jest pozytywna tendencja dotycząca zabiegu epizjotomii (nacięcia krocza) oraz stosowanego znieczulenia zewnątrzoponowego. Niestety nadal w Polsce mamy epidemię cięć cesarskich.

CIĘCIA CESARSKIE

Pomimo obecności w dyskursie publicznym tematu dużej skali cięć cesarskich w Polsce, tworzenia kolejnych wytycznych przez zespoły eksperckie, promowania znieczulenia zewnątrzoponowego – liczba cięć cesarskich nadal rośnie. W województwie wielkopolskim odsetek cięć jest niższy niż dla całej Polski i w I półroczu 2026 r. wyniósł 42,5%.

Poniżej przedstawiamy dane dla wszystkich wielkopolskich placówek w kolejności od najwyższego odsetka. Zastanawiające jest, że szpital o najwyższym III stopniu referencyjności (GPSK UM w Poznaniu) plasuje się w połowie stawki, a w niektórych powiatowych szpitalach operacyjnie kończy się ponad 60% porodów…

Być może to jest droga – analiza szpitali z najwyższym odsetkiem cięć cesarskich i wprowadzanie działań zaradczych przy jednoczesnej kampanii edukacyjnej skierowanej do kobiet.

NACIĘCIE KROCZA

Procedura ta przeszła w ostatnich latach rewolucję – do rutynowego nacinania niemal każdej pacjentki po ochronę i stosowania epizjotomii jedynie w przypadku zagrożenia życia matki lub dziecka. Same opisywałyśmy historie dobrych praktyk wprowadzonych w kilku wielkopolskich placówkach.

Nadal jednak temat ochrony krocza związany z wieloma mitami i obawami personelu medycznego. Same statystyki, a tak naprawdę różnicę pomiędzy różnymi szpitala, udowadniają, że kluczowe jest podejście personelu medycznego do tej procedury. Nie potrzeba specjalistycznego sprzętu czy nakładów finansowych, by chronić krocze rodzących kobiet. Potrzebni są medycy, którzy postępują zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, a także czas i cierpliwość.

Poniżej znajduje się tabela z odsetkiem epizjotomii w wielkopolskich placówkach od szpitali z najniższymi wartościami za I półrocze 2026 r. Zadziwiające się różnice pomiędzy kolejnymi porodówkami. Mamy nadzieję, że szpitale w Krotoszynie, Lesznie czy Jarocinie będą inspiracją dla innych, zwłaszcza tych z dołu tabeli.

W tabeli ujęto także rok 2025, by zaprezentować zmianę, jaka zaszła w poszczególnych miejscach. Niemal we wszystkich placówkach zanotowano spadek odsetka nacięć krocza. Nadal jednak musimy “gonić” pozostałe województwa – jedynie w lubuskim oraz łódzkim nacina się częściej niż niż w Wielkopolsce.

ZNIECZULENIE ZEWNĄTRZPONOWE

Jeśli mówimy o tej formie łagodzenia bólu, Wielkopolska będzie jeszcze przez kolejne lata notować sukcesywne wzrosty. Przyczyną jest niemal zerowy poziom, od którego startowaliśmy w roku 2022.

Nadal w połowie placówek znieczulenie zewnątrzoponowe jest niedostępne. I nadal średnia dla województwa wynosząca 15,3% odbiega znacząco od średniej krajowej, czyli 30,8%.

W tabeli przedstawione są placówki w kolejności od tych stosujących znieczulenie w największym procencie.

PODSUMOWANIE

Zarówno w przypadku nacięcia krocza, jak i znieczulenia zewnątrzoponowego zauważamy wyraźny pozytywny trend – wykonuje się mniej zabiegów epizjotomii, za to znieczula się częściej. W przypadku cięcia cesarskiego zmiana jest niestety jedynie in minus.

Powyższe dane są nie tylko wskazówką dla kobiet w ciąży i pomocą, by świadomie wybrać miejsce do porodu, ale też informacją dla dyrekcji placówek, podmiotów prowadzących szpitale oraz samego Ministerstwa Zdrowia – jasno widać, które obszary wymagają pilnych działań kontrolnych i naprawczych.

Alicja Nowaczyk

Fundacja Matecznik

Założenia do tabeli:

1. Dane liczbowe pochodzą z strony https://ezdrowie.gov.pl/portal/home/badania-i-dane/zdrowe-dane/monitorowanie/porody-opieka-okoloporodowa [dostęp 27.08.2026 r.]
2. Dane dotyczące liczby porodów nie są tożsame z liczbą urodzonych dzieci.
3. Liczba nacięć krocza stanowi sumę danych „Liczba porodów samoistnych z nacięciem krocza” oraz „Liczba porodów zabiegowych”
4. Dane dotyczące znieczulenia zewnątrzoponowego dotyczą każdej analgezji regionalnej przy porodzie siłami natury (także znieczulenia podpajęczynówkowego).
5. Dane procentowe stanowią wyliczenie własne.
6. Nazwy szpitali zostały skrócone lub uproszczone dla lepszej edycji tabel.