W listopadzie 2025 r. zostało ogłoszone Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające standard organizacyjny opieki okołoporodowej (dalej: Standard). Akt wejdzie w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia, czyli dokładnie 7 maja 2026 r.
Dokument zakłada dużo zmian, które analizujemy krok po kroku. Do tej pory mogliście zapoznać się ze zmianami w tematach:
- łagodzenie bólu porodowego,
- wsparcie w sytuacjach szczególnych,
- opieka położnej POZ,
- karmienia piersią,
- plan porodu,
- przebieg porodu.
Poniżej przyjrzymy się najdrobniejszym zmianom – zmianom w używanym słownictwie. Zamiana jednego słowa na inne, zastosowanie synonimu, dodanie rozszerzenia do zwrotu – to wszystko może wzmocnić lub osłabić przekaz, a niekiedy bardzo go zmienić. Przykładem jest temat poronień i strat, które w pierwszych wersjach Standardu były nazywane „niepowodzeniami położniczymi”, co jest określeniem chłodnym, bardzo medycznym i kojarzy się z porażką kobiety lub personelu medycznego. Od kilku lat używamy już określenia „sytuacje szczególne”, które zwraca uwagę na wyjątkowość takiej sytuacji i konieczność wsparcia kobiety nie tylko medycznie, ale też psychologicznie.
Zapraszamy do zapoznania się z efektami naszej detektywistycznej pracy porównywania słowo po słowie obu wersji Standardu.
KTO RODZI?
”Kobieta rodząca” zastąpiła „rodzącą”, a „kobieta w połogu” zastąpiła „położnicę”.
Zmiana taka wynika z zasady, że człowieka stawiamy na pierwszym miejscu, a jego określenie czy cechę – na drugim. W ten sposób podkreślamy podmiotowość danej osoby. Podobna sytuacja ma miejsca z określeniem „osoba z niepełnosprawnością” versus „niepełnosprawny”.
Ciekawostką jest, że w pierwszej wersji Standardu obowiązującej od 2012 r. kobieta rodząca była nazywa pacjentką. Obecnie, słowo „pacjentka” pojawia się jedynie w kilku miejscach, by uniknąć powtarzania zwrotu „kobieta rodząca”.
KOGO SIĘ ZNIECZULA?
„Analgezja regionalna kobiety rodzącej” zamiast „analgezja regionalna porodu”.
Zmiana ta dotyczy rozdziału VII dotyczącego bólu porodowego. W uzasadnieniu Ministerstwa Zdrowia do rozporządzenia napisano, iż znieczula się przecież kobietę, a nie poród. Trudno się z tym nie zgodzić.
KTO TOWARZYSZY?
„Ojciec dziecka mającego się urodzić lub inna osoba bliska” zastąpił „osobę bliską”.
W wielu punktach Standardu podkreślono rolę ojca, wskazując go m.in. jako adresata edukacji przedporodowej i akcentując jego rolę w okresie ciąży, porodu i połogu. Jest to zmiana zainicjowana przez organizacje wspierające ojców, którym zależało, by to właśnie ojcowie obok matek zostali mocniej zaakcentowani w dokumencie dotyczącym opieki okołoporodowej.
WZMOCNIENIE
„Ma obowiązek poinformowania” zamiast „informuje”.
W rozdziale II Standardu opisany jest obowiązek osoby prowadzącej ciążę – musi ona poinformować kobietę o możliwości zgłoszenia się do położnej podstawowej opieki zdrowotnej. W nowej wersji dokumentu obowiązek ten wzmocniono poprzez dodanie zwrotu „ma obowiązek”. Jest to jedna z uwag Fundacji Matecznik zgłoszona podczas konsultacji publicznych, która została zaakceptowana.
„Przeprowadzana jest niezwłocznie” zamiast „jest przeprowadzana”.
W rozdziale VII Standardu dodano dokładnie jedno słowo – „niezwłocznie” – przy opisie konsultacji lekarza anestezjologa podczas porodu, która ma się odbyć na zlecenie lekarza położnika. Jest to wzmocnienie przekazu i ma na celu przyspieszenie procesu otrzymania znieczulenia zewnątrzoponowego przez kobietą rodzącą.
ZMIANA ZNACZENIA
„Główne wskazania do cięcia cesarskiego” zamiast „korzyści cięcia cesarskiego”.
W rozdziale IV dotyczącym edukacji przedporodowej wymienione są tematy, które są elementami tej edukacji. Jest nim także temat cięcia cesarskiego jako możliwym sposobie zakończenia ciąży. W poprzedniej wersji Standardu znajdował się zwrot „korzyści” – położna podczas edukacji powinna przedstawić korzyści z operacji. Brzmiało to niejako jakby cięcie cesarskie było z jedną opcji do wyboru i kobieta powinna poznać plusy i minusy operacji w porównaniu do porodu siłami natury i dokonać wyboru. Nie jest tak jednak, gdyż polski system opieki zdrowotnej nie przewiduje operacji na życzenie kobiety w ciąży. Cięcie cesarskie jest operacją ratującą życie i zdrowie matki i dziecka i to samo w sobie jest oczywistą korzyścią.
Na naszą sugestię zmieniono ten zapis na tak, by elementem edukacji były najczęstsze wskazania do zabiegu.
WIĘKSZA DECYZYJNOŚĆ KOBIET RODZĄCYCH
„Pozyskane informacje należy wykorzystać do wspierania” zamiast „pozyskane informacje należy wykorzystać do (…) kierowania rodzącą”.
Osoby sprawujące opiekę wspierają kobietę i mają dążyć do jej udziału w podejmowaniu decyzji o porodzie, a nie „kierować” tym porodem. Zmiana ta nastąpiła w rozdziale VI dotyczącym postępowania w trakcie porodu.
„Asystowanie przy pierwszym karmieniu piersią” zamiast „instruktaż w zakresie”.
Zadaniem osób sprawujących opiekę jest wspieranie kompetencji matki i powstrzymywanie się od ingerencji w proces samoprzystawienia się noworodka. Temu właśnie ma służyć powyższa zmiana dokonana w rozdziale XII.
Opisane powyżej zmiany, jak i większość wprowadzona w nowym Standardzie jest oceniana przez nas bardzo pozytywnie. Nawet te drobne zamiany w nomenklaturze są ważne. Wszystkie one mają sprawić, by porody były przyjmowane – a nie „odbierane” – w jak najlepszych dla kobiet warunkach i przy jak najlepszym wsparciu.
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
