Czy Polki będą miały gdzie rodzić?
To pytanie jest tematem gorących dyskusji na przestrzeni ostatnich miesięcy.
Zgodnie z polskim prawem kobieta w ciąży może wybrać miejsce porodu i rodzić w szpitalu, w domu narodzin lub zdecydować się na legalny w Polsce poród domowy.
Ostatnie miesiące to okres gorących dyskusji na temat tego, czy Polki będą rodzić na SORach, czy zdążą dojechać do szpitala z działającą porodówką. Niemal co miesiąc zamykany lub zawieszany jest któryś z bloków porodowych, a powodem tego jest spadająca liczba porodów. W latach 2010-2024 spadek ten w Polsce wyniósł aż 39,5%.
W styczniu 2026 r. opublikowane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia zmieniające rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu leczenie szpitalnego, w którym dodano świadczenie pod nazwą „Opieka nad kobietą w ciąży lub kobietą rodzącą realizowana przez położną”. Niestety do mediów i przestrzeni publicznej przebiło się dość mocno hasło „porody na SORach”. Nie było celem ustawodawcy proponowanie kobietom rodzenia na szpitalnych oddziałach ratunkowych. Celem było stworzenie „produktu”, który umożliwia placówkom przyjmowanie porodów pomimo braku bloku porodowego.
Projekt był poddany konsultacjom publicznym, w których brałyśmy udział i zgłosiłyśmy swoje uwagi.
Rozporządzenie w swojej ostatecznej wersji wejdzie w życie 31 stycznia 2026 r. Opieka nad kobietą w okresie okołoporodowym (bo nie mamy na myśli jedynie porodów) będzie sprawowana w miejscach, które spełnią następujące wymagania:
1. Funkcjonuje w nich izba przyjęć lub SOR, poradnia położniczo-ginekologiczna oraz znajduje się wydzielone pomieszczenie z bezpośrednim dostępem do łazienki.
2. Szpital ten jest oddalony o ponad 25 km od innej porodówki.
3. Wymagana jest także opinia wojewódzkiego konsultanta w dziedzinie położnictwa i ginekologii oraz w dziedzinie pielęgniarstwa ginekologiczno-położniczego.
4. Dostępny jest odpowiednio przygotowany środek transportu, który nie może być wykorzystywany do udzielania innych świadczeń opieki zdrowotnej.
5. Wyznaczone miejsce dla kobiet w ciąży i rodzących musi (oprócz łazienki) być odpowiednio wyposażone m.in. w łóżko porodowe, aparat KTG i stanowisko do resuscytacji noworodka.
Opiekę nad kobietą, która zgłosi się do placówki będzie sprawować położna a druga położna może znajdować się na innym oddziale szpitala (np. ginekologii) lub pozostawać w gotowości. Położna oceni stan kobiety i to ona zdecyduje, czy pacjenta wymaga transportu do szpitala z oddziałem ginekologiczno-położniczym czy może zostać wypisana do domu, a w pilnych przypadkach przyjmie poród w wyznaczonej do tego sali.
Rozporządzenie to zostało zmienione na wypadek bardzo rzadkich scenariuszy, kiedy to kobieta w ciąży musi pilnie znaleźć się pod opieką, a szpital z odpowiednim oddziałem ginekologiczno-położniczym znajduje się za daleko, by mogła się tam dostać własnym transportem.
Zgodnie z informacjami przekazywanymi przez konsultant krajową w dziedzinie położnictwa i ginekologii, panią Ewę Wenger-Ożegowską, produkt ten będzie musiał być wprowadzany w szpitalach, w których będą zamykane porodówki (jeśli spełnione będą wymogi formalne), ale nie będzie musiał w tych miejscach, w których zamknięcie już się dokonało. Zachęcamy do wysłuchania debaty w Polskim Radiu RDC z udziałem pani konsultant, Joanny Pietrusiewicz – prezeski Fundacji Rodzić po Ludzku oraz Barbary Mazurkiewicz z Warszawskiej Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych.
Mamy nadzieję, że trwająca dyskusja o opiece okołoporodowej będzie miała swoją kontynuację i rozszerzenie – kobiety w Polsce chcą rodzić w bezpiecznych warunkach, na blokach porodowych lub w domach narodzin. Jest także grupa kobiet, która decyduje się na poród domowy, który w Polsce nie jest finansowany ze środków publicznych, a naszym zdaniem – być powinien.
Fundacja Rodzić po Ludzku ogłosiła swoje stanowisko w sprawie zmian w organizacji opieki okołoporodowej i przekazała Pani Ministrze Zdrowia swoje pomysły na poprawę jakości opieki okołoporodowej w Polsce.
