W listopadzie 2025 r. zostało ogłoszone Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające standard organizacyjny opieki okołoporodowej (dalej: Standard). Akt wejdzie w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia, czyli dokładnie 7 maja 2026 r.
Dokument zakłada dużo zmian, które analizujemy krok po kroku. Do tej pory mogliście zapoznać się ze zmianami w tematach:
- łagodzenie bólu porodowego,
- wsparcie w sytuacjach szczególnych,
- opieka położnej POZ,
- karmienia piersią,
- plan porodu.
Poniżej przyjrzymy się zmianom, które wpłyną bezpośrednio na kobiety rodzące w szpitalu. Przeanalizujemy zapisy z różnych części Standardu, pomijając omówiony już wcześniej temat łagodzenia bólu porodowego.
POSTĘPOWANIE W POSZCZEGÓLNYCH OKRESACH PORODU
1. W rozdziale VI pojawiła się jedna z większych rewolucji w Standardzie. Kobieta rodząca powinna mieć możliwość spożywania lekkostrawnych posiłków oraz przyjmowania klarownych płynów w trakcie porodu. Jest to dostosowanie przepisów prawa do aktualnej wiedzy medycznej oraz wytycznych WHO.
2. Wprowadzono zapis, iż grupa krwi przyjmowanej do porodu kobiety musi być potwierdzona. Jeśli nie ma tego badania – należy je zrobić.
3. Nowością jest także obowiązkowa ocena wymiarów miednicy kostnej u rodzącej. Robi się to najczęściej za pomocą urządzenia zwanego miednicomierzem.
4. Zmianie uległa definicja braku postępu porodu w rozdziale IX. Obecnie nie zawiera ona dokładnych centymetrów, a jedynie informację, że brak postępu stwierdza się, gdy nie dochodzi do dalszego rozwierania się szyjki macicy w ciągu czterogodzinnej obserwacji. Zgodnie z uzasadnieniem do nowego Rozporządzenia zmiana ma ograniczyć podejmowanie decyzji zmierzających do medykalizacji porodu i jego przyspieszania.
5. Podobną zmianę – dającą więcej elastyczności – wprowadzono w Rozdziale X, gdzie zdefiniowany jest czas trwania II okresu porodu. W poprzedniej wersji Standardu zapisane było, iż II okres porodu można wydłużyć powyżej 2 godzin zgodnie z decyzją lekarza. W nowym Standardzie usunięto liczbę godzin – obecnie lekarz położnik może „po prostu” wydłużyć czas trwania II okresu porodu. Nowy zapis jest bardziej zasadny, gdyż w przypadku znieczulenia zewnątrzoponowego, II okres porodu może co do zasady trwać do 3 godzin.
6. W Rozdziale XI wprowadzono obowiązkowe badanie gazometryczne krwi pępowinowej z tętnicy i żyły pępowinowej, które służy ocenie stanu noworodka. Jest to tzw. gazometria.
7. Rozszerzono definicję kontaktu skóra do skóry. Powinien się on odbywać także po porodach zabiegowych oraz cięciach cesarskich – na sali operacyjnej lub pooperacyjnej (o ile stan zdrowia matki i dziecka na to pozwalają). Jest to rewolucyjna zmiana – w uzasadnieniu wytłumaczono wprowadzenie jej tym, iż nie jest to powszechna praktyka, a być taką powinna.
OCHRONA KROCZA
W nowym Standardzie znajdują się te same zapisy, co w poprzedniej wersji, tj. nacięcia krocza to interwencja medyczna, którą należy ograniczyć do niezbędnych przypadków. Powinna być ona dokonywana jedynie ze wskazań medycznych, a obowiązkiem osoby sprawującej opiekę jest prowadzenie porodu z jego ochroną. W dwóch miejscach nowego dokumentu wprowadzono jednak drobne zmiany:
1. W identyfikacji czynników ryzyka powikłań wymienione już wcześniej było uszkodzenia dróg rodnych przy poprzednich porodach. W nowym Standardzie doprecyzowano ten zapis – czynnikiem ryzyka jest „stan po uszkodzeniach dróg rodnych dotyczących pęknięcia krocza III i IV stopnia”. W uzasadnieniu do rozporządzenia wspomniano, iż należy rozróżnić te rodzaje pęknięcia, gdyż uraz I i II stopnia są „nieznacznym uszkodzeniem tkanek wpisanym w fizjologiczny przebieg porodu”.
2. W rozdziale XI Postępowanie w III okresie porodu jednym z obowiązków osoby sprawującej opiekę jest ocena stanu tkanek kanału rodnego po porodzie i rozległości nacięcia. W nowym Standardzie dodano, iż w także w przypadku pęknięcia krocza należy ocenić jego rozległość.
Obie powyższe zmiany normalizują temat samoistnych urazów krocza, które nie są błędem medycznym, tylko są wpisane w fizjologię porodu.
Dodatkowo w uzasadnieniu do rozporządzenia zwrócono uwagę na brak rutynowego nacięcia krocza, które powinno być dokonywane jedynie ze wskazań medycznych, np. użycie wyciągacza próżniowego, poród miednicowy lub ryzyko niedotlenia dziecka. W nowym Standardzie pojawił się ważny zapis, iż każda ingerencja medyczna musi być odnotowana w dokumentacji wraz z uzasadnieniem (Rozdział I) i tyczy się to także nacięcia krocza. W zapisie tym widzimy szansę na zmniejszenie liczby epizjotomii.
Warto zauważyć, że część opisanych wyżej zmian jest już praktyką na niektórych oddziałach porodowych. Bez trudu znajdziemy placówki, w których standardem jest jedzenie przez kobiety rodzące, kontakt skóra do skóry na sali operacyjnej lub ochrona krocza skutkująca nacięciami rzędu kilkunastu procent. Od maja 2026 r. dobre praktyki będą musiały być przejmowane przez kolejne szpitale. Naszym zdaniem wpłynie to na większą elastyczność kobiet rodzących, mniejszą liczbę interwencji i więcej fizjologii na salach porodowych.
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
