W listopadzie 2025 r. zostało ogłoszone Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające standard organizacyjny opieki okołoporodowej (dalej: Standard). Akt wejdzie w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia, czyli dokładnie 7 maja 2026 r.
Dokument zakłada dużo zmian, które analizujemy krok po kroku. Do tej pory mogłyście zapoznać się ze zmianami w tematach:
- łagodzenie bólu porodowego,
- wsparcie w sytuacjach szczególnych,
- opieka położnej POZ,
- karmienie piersią.
Poniżej przyjrzymy się nowościom w obszarze planu porodu. Cały rozdział V Standardu pn. Plan opieki przedporodowej i plan porodu został mocno rozbudowany.
TREŚĆ PLANU PORODU
W Standardzie określono, że plan porodu obejmuje wszystkie elementy postępowania medycznego podczas porodu, m.in.:
1. Miejsce i warunki porodu – kobieta ma prawo do wyboru miejsca porodu w warunkach szpitalnych lub pozaszpitalnych (Rozdział I Standardu). Może także wskazać w planie porodu, że chce rodzić np. w sali z wanną porodową, jeśli placówka dysponuje kilkoma różnymi salami.
2. Obecność osoby bliskiej.
3. Metody łagodzenia bólu porodowego – kobieta może wskazać swoje preferencje a cały temat łagodzenia bólu powinien być z nią zawsze omówiony.
4. Zgoda lub brak zgody na wykonywanie zabiegów medycznych. Osoba sprawująca opiekę ma obowiązek pytania się o zgodę przed każdą czynnością medyczną i nie trzeba o tym pisać w planie porodu. Można jednak uwzględnić swoje indywidualne preferencje o chęci unikania medykalizacji lub braku zgody na niektóre procedury dokonywane na noworodku.
5. Zastrzeżenia co do karmienia piersią. Kobieta może uwzględnić swoje preferencje, zwłaszcza jeśli dotyczą one rezygnacji z karmienia piersią. W takiej sytuacji osoba sprawująca opiekę musi upewnić się, że pacjentka została poinformowana o konsekwencjach związanych z tą decyzją (Rozdział VI Standardu).
6. Kontakt skóra do skóry. Jeśli nie ma przeciwskazań medycznych, kontakt ten powinien trwać nieprzerwane 2 godziny – jest to podkreślane w wielu miejscach Standardu i nie trzeba o tym wspominać w planie porodu. Kobieta może jednak wskazać osobę bliską, która będzie realizowała ten kontakt, w przypadku gdy ona sama nie będzie w stanie.
7. Specjalne potrzeby. Plan porodu to dobre miejsce, by napisać o swoich niepełnosprawnościach, przewlekłych chorobach lub uwarunkowaniach kulturowych.
POZOSTAŁE ZMIANY
1. Doprecyzowano, iż plan porodu ma być dołączony do wewnętrznej dokumentacji medycznej, a nie tylko zewnętrznej jak było w poprzedniej wersji Standardu. Oznacza to, że plan porodu pozostaje w dokumentach podmiotu prowadzącego ciążę oraz podmiotu, w którym kobieta rodzi.
2. Wzmocniono przekaz o zapoznawaniu się kobiety z wybranym szpitalem. W poprzednim Standardzie należało kobiecie w miarę możliwości umożliwić zapoznanie się z miejscem porodu. Obecny zapis brzmi „należy umożliwić wcześniejsze zapoznanie się z miejscem porodu” – jest to wzmocnienie obowiązku nałożonego na placówki. Dodano także, iż należy kobiecie zapewnić możliwość zapoznania się z metodami łagodzenia bólu oraz zapewnić konsultację anestezjologiczną – jeśli rozważa ona skorzystanie ze znieczulenia zewnątrzoponowego.
3. Dodano zapis, iż w przypadku gdy kobieta chce pozostawić dziecko w szpitalu, należy odpowiednio przygotować plan opieki, który uwzględnia jej decyzję.
4. Nowością jest także opisanie sytuacji braku planu porodu przez rodzącą. W takim przypadku powinien być przeprowadzony wywiad z kobietą dotyczący jej preferencji porodowych, które odnotowuje się w dokumentacji medycznej.
Zmiany w obszarze planu porodu oceniamy bardzo dobrze. Podkreślają one znaczenie edukacji przedporodowej, przygotowania do porodu oraz prawo kobiety do świadomego udziału w podejmowaniu decyzji związanych z ciążą, porodem, połogiem oraz opieką nad noworodkiem.
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
