W listopadzie 2025 r. zostało ogłoszone Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 października 2025 r. zmieniające standard organizacyjny opieki okołoporodowej (dalej: Standard). Akt wejdzie w życie po 6 miesiącach od dnia ogłoszenia, czyli dokładnie 7 maja 2026 r.
Dokument zakłada dużo zmian, m.in. w temacie łagodzenia bólu porodowego, wsparciu w sytuacjach szczególnych i w opiece położnej POZ, które przeanalizowałyśmy w poprzednich wpisach. Teraz przyjrzymy się zmianom w obszarze karmienia piersią.
Temat został ujęty szerzej niż w poprzedniej wersji Standardu. Dodano cały nowy rozdział XIV „Standardowa opieka laktacyjna”.
W CIĄŻY
1. Rozbudowano temat karmienia piersią w opisie edukacji przedporodowej, dodano temat utrzymania laktacji w przypadku rozdzielenia z dzieckiem.
2. W edukacji przedporodowej podkreślono rolę ojca dziecka i bliskich osób we wspieraniu matki karmiącej.
3. Plan porodu stworzony przez kobietę w ciąży powinien zawierać konkretne elementy wymienione w Rozdziale V i jednym z nich są ewentualne zastrzeżenia co do woli karmienia piersią.
PODCZAS PORODU I POBYTU W SZPITALU
1. Jeśli kobieta wskazała w planie porodu, iż nie chce karmić piersią, osoba sprawująca opiekę musi upewnić się, że otrzymała ona informacje dotyczące konsekwencji związanych z tą decyzją.
2. W części XII zwrócono uwagę, iż osoba sprawująca opiekę asystuje w pierwszym karmieniu piersią, a nie (jak było w poprzednim Standardzie) – przekazuje instruktaż w zakresie prawidłowego przystawienia. W uzasadnieniu wyjaśniono tę zmianę faktem, że ważne jest wspieranie kompetencji matki i powstrzymywanie się od ingerencji w proces samoprzystawienia się noworodka.
3. Nowym zapisem jest także uwzględnienie scenariusza, w którym to kobieta pozostawia dziecko w szpitalu i przekazuje go do pieczy zastępczej. W takim przypadku szpital uzyskuje od niej informacje dotyczące sposobu sprawowania opieki, w szczególności co do sposobu żywienia dziecka. Uzyskuje także zgodę na podanie mleka z banku mleka, o ile kobieta podejmie decyzję właśnie o takim żywieniu noworodka.
4. Dodano zapis, iż w przypadku oddzielenia dziecka od matki pobiera się za zgodą matki siarę i przekazuje niezwłocznie dziecku. Takie procedury były już stosowane w wielu placówkach i teraz znalazło to odzwierciedlenie w Rozporządzeniu jako złoty standard postępowania.
5. Dodano zapis, iż waży i mierzy się noworodka po zakończonym dwugodzinnym nieprzerwanym kontakcie matki z dzieckiem. W uzasadnieniu do Standardu napisano, iż pomimo deklaracji w szpitalu, że realizują taki kontakt, był on często przerywany na procedury, które mogły poczekać (m.in. ważenie i mierzenie). Nieprzerwany kontakt skóra do skóry jest bardzo dobrą bazą do inicjacji karmienia piersią.
6. Każdy noworodek podczas pobytu na oddziale położniczym ma mieć ocenione wędzidełko oraz budowę jamy ustnej pod kątem możliwości prawidłowego ssania. Informacje te muszą być zawarte w karcie wypisu ze szpitala.
7. Doprecyzowano, iż w przypadku dokarmiania mieszanką mlekozastępczą, należy poinformować kobietę o konsekwencjach takiego postępowania, możliwych negatywnych skutkach dla karmienia piersią, czynnikach ryzyka dla dziecka oraz możliwych konsekwencjach społecznych i ekonomicznych.
8. Dodano zapis jasno określający, kiedy możliwe jest podanie noworodkowi mieszanki bez zgody matki. Może się to wydarzyć tylko jeśli nie ma kontaktu z rodzicami, a stan zdrowia dziecka tego wymaga.
9. Nowością jest, że mleko z banku mleka powinno być dostępne dla dzieci, które nie mają dostępu do mleka matki biologicznej. W starym Standardzie były wymienione jedynie dzieci przedwcześnie urodzone.
10. Wsparcie laktacyjne w szpitalu powinno być dostępne przez 24 godziny na dobę. W Standardzie pojawia się także określenie edukatora do spraw laktacji obok położnych szpitalnych.
11. Przed wypisem ze szpitala kobieta powinna mieć możliwość omówienia wszelkich wątpliwości dotyczących karmienia.
W DOMU
1. Położna POZ powinna poinformować kobietę o możliwości udzielania wsparcia laktacyjnego także po zakończeniu wizyt patronażowych.
2. Ważną zmianą jest obowiązek objęcia opieką laktacyjną przez położne POZ kobiet po stratach (poronienie, urodzenie dziecka martwego, zgon dziecka).
3. Położna POZ jest także zobowiązana do udzielenia informacji kobiecie, która zdecydowała się nie karmić piersią – informacji o hamowaniu laktacji, doborze preparatów do żywienia oraz akcesoriów.
Powyżej opisane zmiany oceniamy bardzo pozytywnie i rozmawiałyśmy o nich z międzynarodową konsultantką Ewą Masełkowską podczas jednego z naszych live’ów.
Sfinansowane ze środków UE. Wyrażone poglądy i opinie są jedynie opiniami autora lub autorów i niekoniecznie odzwierciedlają poglądy i opinie Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej. Unia Europejska ani organ przyznający nie ponoszą za nie odpowiedzialności.
